Hiperandrogenizm, czyli nadmiar męskich hormonów w organizmie – przyczyny, metody leczenia

Nadmiar męskich hormonów płciowych to przypadłość, która może dotykać zarówno mężczyzn jak i kobiety. Jej medyczna nazwa brzmi hiperandrogenizm. Jakie są przyczyny oraz objawy hiperandrogenizmu? Jakie są metody leczenia tej nieprzyjemnej dolegliwości? Na te oraz wiele innych pytań udzielamy odpowiedzi w poniższym poradniku. Zapraszamy do wnikliwej lektury. 

Co to jest hiperandrogenizm?

Hiperandrogenizm to schorzenie, które polega na zbyt dużym wydzielaniu androgenów w organizmie. Androgeny to męskie hormony płciowe. Najbardziej znanym androgenem jest testosteron. Warto jednak wiedzieć o tym, że androgeny występują zarówno u mężczyzn jak i u kobiet, jednak w znacznie mniejszych ilościach. W przypadku mężczyzn za produkcję androgenów odpowiadają jądra oraz kora nadnerczy, z kolei u kobiet – kora nadnerczy i jajniki.

Obecność androgenów w organizmie jest ważna, ponieważ u mężczyzn odpowiadają one za rozwój oraz czynności męskich narządów rozrodczych. Prawidłowe stężenie androgenów wpływa także na powstawanie innych cech płciowych, takich jak określona budowa ciała, męski zarost itd. Androgeny mają nawet wpływ na kondycję skóry – w przypadku, gdy stężenie androgenów jest optymalne, skóra jest zdrowa i gładka. Te hormony mają również niezwykle istotny wpływ na sprawność seksualną, a mianowicie na popęd. Ich obecność powoduje, że wytwarzanie czerwonych krwinek w szpiku kostnym przebiega w prawidłowy sposób, co ma ogromne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania gospodarki wapniowej organizmu. Androgeny dodają energii oraz przyczyniają się do polepszenia samopoczucia mężczyzny.

Czym spowodowany jest hiperandrogenizm?

Wysoki poziom androgenów, przede wszystkim testosteronu, spowodowany jest nadmierną produkcją w nadnerczach, jądrach bądź jajnikach. U mężczyzn hiperandrogenizm uwarunkowany jest także wrodzonym przerostem nadnerczy. U kobiet za powstawanie hiperandrogenizmu odpowiedzialne są schorzenia jajników, przede wszystkim zespół policystycznych jajników. U pań zbyt duże stężenie androgenów może także świadczyć o menopauzie.

Podwyższony poziom androgenów w organizmie może być także spowodowany zażywaniem leków androgennych, na przykład sterydów anabolicznych, leków obniżających ciśnienie bądź leków przeciwdrgawkowych. Z tego względu wszystkie tego rodzaju środki należy zawsze stosować wyłącznie pod okiem lekarza, aby mieć pewność, że nie wywołają one groźnych i niebezpiecznych konsekwencji dla funkcjonowania organizmu.

Czym objawia się hiperandrogenizm u mężczyzn?

Hiperandrogenizm nieco inaczej objawia się u mężczyzn i kobiet.

U mężczyzn hiperandrogenizm objawia się przede wszystkim łysieniem androgenowym (typu męskiego), rozwojem mięśni, nadmiernym owłosieniem a także obniżeniem tembru głosu. 

Z kolei u kobiet hiperandrogenizm doprowadza do wykształcenia męskich cech płciowych, takich jak hirsutyzm (pojawienie się owłosienia w takich miejscach, w których u kobiet nigdy ono nie występuje) a także do łojotokowego zapalenia skóry czy trądziku. Dodatkowo, hiperandrogenizm u kobiet prowadzi do zaburzeń w cyklu miesiączkowym, zahamowania owulacji, przerostu łechtaczki oraz sporych zaburzeń w libido.

Hiperandrogenizm – diagnostyka i leczenie

Diagnostyka hiperandrogenizmu polega na oznaczeniu poziomu męskiego hormonu płciowego we krwi. Jeżeli stężenie hormonu testosteronu jest zdecydowanie zbyt wysokie, to jest to znak dla lekarza, iż powinny zostać przeprowadzone dokładniejsze badania. Oprócz tego, u mężczyzn powinno również wykonać się oznaczenie hormonów nadnerczowych, aby sprawdzić, czy nie ma zaburzeń nadnerczy. U kobiet wykonuje się również badanie ginekologiczne oraz USG w celu sprawdzenia, czy nie nastąpiły groźne zaburzenia w funkcjonowaniu jajników.

Leczenie hiperandrogenizmu zawsze musi być uzależnione od tego, czym jest spowodowany nadmiar androgenów w organizmie. Przykładowo: gdy za to groźne schorzenie odpowiada wrodzony przerost nadnerczy, stosuje się leki z grupy glikokortykoidów. Gdy u kobiet za to zaburzenie odpowiadają schorzenia jajników, stosuje się leki hormonalne – przede wszystkim estrogeny, czyli żeńskie hormony płciowe.